☰ Mundarija · Texnologiya

Jun va zig‘ir

Darslar 3–4 · 2 ta dars · R.R. Ismailova. Texnologiya 4-sinf. Novda Edutainment, Toshkent, 2023
4

Zig‘ir tolasini ishlab chiqarish

Darslik: 9–10-betlar
MaqsadZig‘ir tolasi ishlab chiqarish yo‘lini va ip qanday matoga aylanishini tushunish.
Yangi so‘zlar
zig‘ir · flaxxom ip · raw yarng‘altak · bobbin (reel)gazlama · fabric
Tushuntirish

Zig‘ir — tolasi poyasida joylashgan o‘simlik. Pishgan zig‘irni mashina o‘rib, poyalarini yig‘ib oladi. Zavodda poyaning qattiq, yog‘ochsimon qismi sindirib ajratiladi va xom tola qoladi. Bu tola ko‘p marta taraladi; shunda yarim metrgacha uzunlikdagi tekis tolalar hosil bo‘ladi. Tolalar cho‘zilib ingichkalashtiriladi va «xom ip» olinadi, u g‘altakka o‘raladi. Xom ip qaynatiladi, oqartiriladi yoki bo‘yaladi, keyin suvda yana cho‘zilib, pishiq eshilgan ipga aylanadi. Bu ipdan gazlama to‘qiladi.

Namunalar
Paxta: terib olinadi. Zig‘ir: poyasi o‘riladi. Ikkalasidan ham tola olib, ip eshiladi.
Sinfda faoliyat

Kerak: 2 xil rangli qog‘oz, qaychi, chizg‘ich, qalam, yelim. Qadamlar: 1) Birinchi varaqni uzunasiga, chetidan 2 sm qoldirib, har 2 sm da qirqing (chetigacha qirqmang) — bu uzun ip-asos. 2) Ikkinchi varaqdan 2 sm kenglikda uzun yo‘lakchalar kesing — bu ko‘ndalang ip. 3) Yo‘lakchani asosning ustidan, ostidan, ustidan, ostidan o‘tkazing; keyingisini teskari tartibda o‘tkazing. 4) Yo‘lakchalarni zichlab, uchlarini yelim bilan mahkamlang — «gazlama» tayyor. Xavfsizlik: qaychini qirqish yo‘nalishidan uzoq ushlang, qirqayotganda o‘tiring.

Mashq
1
Zig‘ir tolasi poyaning qaysi qismidan olinadi?
2
«Xom ip» nima?
3
Ipdan gazlama qanday olinadi?