Qog‘oz fabrikasi
Qog‘oz fabrikada tayyorlanadi, uning asosiy xomashyosi esa daraxtdagi sellyuloza tolasi. Ko‘pincha qoraqarag‘ay, qarag‘ay va oq qayin, ba’zan terak, evkalipt va boshqa daraxtlar ishlatiladi. Avval mashinalar xodalarni po‘stlog‘idan tozalab, mayda payrahaga aylantiradi. Payraha suvda qaynatiladi, so‘ng suzgichdan o‘tkazilib, keraksiz narsalardan yuviladi. Natijada yog‘och tolalari va suvdan iborat suyuq qorishma — qog‘oz xomashyosi olinadi. Qog‘oz mashinasida bu qorishmaning suvi siqiladi, qatlam presslanadi va quritiladi. Tayyor qog‘oz oqartiriladi yoki bo‘yaladi, silliqlanadi va katta o‘ramlarga o‘raladi. Eski qog‘ozni qayta ishlashga topshirsak, kamroq daraxt kesiladi.
Kerak: 1 piyola yirtilgan eski oq qog‘oz (yaltiroq emas), iliq suv, katta idish, to‘r (eski neylon paypoq tortilgan ramka yoki mayda to‘r elak), 2 ta mato bo‘lagi, spanj, og‘ir kitob. Qadamlar: 1) Qog‘ozni 2 sm li parchalarga yirting va 2 soat iliq suvda ivitib qo‘ying. 2) Kattalar blenderda qisqa-qisqa ishga tushirib, suv bilan aralashtirib, bo‘tqa qilsin (qo‘lda ezib ham bo‘ladi, lekin uzoq vaqt oladi). 3) Katta idishga suv va bo‘tqa solib aralashtiring. 4) To‘rni idishning tagidan tekis ko‘tarib, ustida qog‘oz qatlami hosil qiling. 5) To‘rni mato ustiga ag‘daring, spanj bilan suvni siqing, ustidan mato yopib og‘ir kitob bosing. 6) 1–2 kun quriting va ehtiyotkorlik bilan ajrating. Xavfsizlik: blenderni faqat kattalar ishlatadi; qog‘oz bo‘tqasini kanalizatsiyaga to‘kmang, u quvurni tiqib qo‘yadi; ishdan keyin qo‘lni yuving.