ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Texnologiya

Yog‘och va qog‘oz

Darslar 16–17 · 2 ta dars · R.R. Ismailova. Texnologiya 4-sinf. Novda Edutainment, Toshkent, 2023
17

Qog‘oz fabrikasi

Darslik: 58–61-betlar
MaqsadQog‘oz fabrikada qanday tayyorlanishini bosqichma-bosqich aytib berish va qayta ishlangan qog‘oz yasash.
Yangi so‘zlar
sellyuloza · cellulosepayraha · wood chipsqorishma · pulp (mixture)qayta ishlash · recycling
Tushuntirish

Qog‘oz fabrikada tayyorlanadi, uning asosiy xomashyosi esa daraxtdagi sellyuloza tolasi. Ko‘pincha qoraqarag‘ay, qarag‘ay va oq qayin, ba’zan terak, evkalipt va boshqa daraxtlar ishlatiladi. Avval mashinalar xodalarni po‘stlog‘idan tozalab, mayda payrahaga aylantiradi. Payraha suvda qaynatiladi, so‘ng suzgichdan o‘tkazilib, keraksiz narsalardan yuviladi. Natijada yog‘och tolalari va suvdan iborat suyuq qorishma — qog‘oz xomashyosi olinadi. Qog‘oz mashinasida bu qorishmaning suvi siqiladi, qatlam presslanadi va quritiladi. Tayyor qog‘oz oqartiriladi yoki bo‘yaladi, silliqlanadi va katta o‘ramlarga o‘raladi. Eski qog‘ozni qayta ishlashga topshirsak, kamroq daraxt kesiladi.

1.2.3.4.5.

0 / 5 — keyingisini tanlang

📰 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Daftaringizdan varaqni yirtsangiz, chetlari momiq bo‘ladi. Bular qog‘ozdagi mayda yog‘och tolalari.

Kim ishlatadi

Qayta ishlovchilar, bosmaxonachilar

Bugun sinab ko‘ring

Qog‘oz parchasini yirtib, chetiga qarang va momiq ekanini ko‘ring.

Namunalar
Tartib: kesilgan daraxt → po‘stloq olish → payraha → qaynatish → yuvish → qog‘oz xomashyosi → siqish va quritish → o‘ram.
Sinfda faoliyat

Kerak: 1 piyola yirtilgan eski oq qog‘oz (yaltiroq emas), iliq suv, katta idish, to‘r (eski neylon paypoq tortilgan ramka yoki mayda to‘r elak), 2 ta mato bo‘lagi, spanj, og‘ir kitob. Qadamlar: 1) Qog‘ozni 2 sm li parchalarga yirting va 2 soat iliq suvda ivitib qo‘ying. 2) Kattalar blenderda qisqa-qisqa ishga tushirib, suv bilan aralashtirib, bo‘tqa qilsin (qo‘lda ezib ham bo‘ladi, lekin uzoq vaqt oladi). 3) Katta idishga suv va bo‘tqa solib aralashtiring. 4) To‘rni idishning tagidan tekis ko‘tarib, ustida qog‘oz qatlami hosil qiling. 5) To‘rni mato ustiga ag‘daring, spanj bilan suvni siqing, ustidan mato yopib og‘ir kitob bosing. 6) 1–2 kun quriting va ehtiyotkorlik bilan ajrating. Xavfsizlik: blenderni faqat kattalar ishlatadi; qog‘oz bo‘tqasini kanalizatsiyaga to‘kmang, u quvurni tiqib qo‘yadi; ishdan keyin qo‘lni yuving.

Mashq
1
Qog‘ozning asosiy xomashyosi nima?
2
Qog‘oz xomashyosi nima?
3
Qog‘ozni qayta ishlash nega foydali?
4
Fabrikada daraxt po‘stlog‘i keyin nima bo‘ladi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliDarvoza nega zanglaydi?Haftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →