Darslar 7–9 · 3 ta dars · D. Baynazarova (2-qism); D.J. Baynazarova (3-qism); D.J. Baynazarova, M.E. Toirova (4-qism). Ona tili 3-sinf, 2–4-qismlar (1-qism mavjud emas). Novda Edutainment, 2023
9
Gapning ikkinchi darajali bo‘laklarini so‘roqlar yordamida aniqlash
Darslik: 2-qism, 31–33-betlar
MaqsadGap bo‘laklarini so‘roqlar yordamida bosqichma-bosqich tahlil qilish.
Yangi so‘zlar
tahlil · analysisnamuna · modelbosqich · stepshamol · wind
Tushuntirish
Gapni tahlil qilishda avval egani topamiz (Nima? — shamol). Keyin kesimni (Shamol nima qildi? — esdi). So‘ng ikkinchi darajali bo‘laklarni so‘roq bilan topamiz (Qachon esdi? — kecha. Qanday shamol? — kuchli). Egani bir chiziq, kesimni ikki chiziq, ikkinchi darajali bo‘laklarni to‘lqinli chiziq bilan belgilaymiz.
1. Ega: nima?→2. Kesim: nima qildi?→3. Ikkinchi darajali bo‘laklar
In spring the birds build nests.
ega · kesim · to‘ldiruvchi · aniqlovchi · hol
🧱 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol
Qurilishda g‘isht ustiga g‘isht qo‘yiladi, tartib bilan. Gapni ham shunday qadam-baqadam tahlil qilamiz.
Kim ishlatadi
Quruvchilar, muhandislar
Bugun sinab ko‘ring
Bitta gapni oling va avval «kim?», keyin «nima qildi?» deb so‘rang.
Namunalar
Kechakuchlishamolesdi.
Kecha kuchli shamol esdi. Nima? — shamol (ega). Shamol nima qildi? — esdi (kesim). Qachon esdi? — kecha. Qanday shamol? — kuchli.
Mohira bugun bog‘da gul terdi. Ega: Mohira. Kesim: terdi. Ikkinchi darajali: bugun (Qachon?), bog‘da (Qayerda?), gul (Nimani?).
Sinfda faoliyat
«Gap tahlilchilari»: sinf uch guruhga bo‘linadi. Birinchi guruh egani, ikkinchisi kesimni, uchinchisi ikkinchi darajali bo‘laklarni topadi. Doskadagi gapni birgalikda belgilashadi.
Mashq
1
Tahlil qiling: Bugun issiq shamol esdi.
Ega: shamol. Kesim: esdi. Bugun – Qachon? Issiq – Qanday shamol?
2
Tahlil qiling: Bolalar sinfda kitob o‘qidi.
Ega: bolalar. Kesim: o‘qidi. Sinfda – Qayerda? Kitob – Nimani?
3
Ikkinchi darajali bo‘laklarni ega va kesimdan oldin topamizmi yoki keyin?