85
Matn ustida ishlash
Darslik: 4-qism, 73–75-betlar
MaqsadMatn ustida ishlash: mavzuni, asosiy fikrni va reja bandlarini aniqlash.
Yangi so‘zlar
mavzu · themefikr · ideareja · planxulosa · conclusion
Tushuntirish
Matnni o‘qib bo‘lgach, mavzuni aniqlaymiz: matn nima haqida? Asosiy fikrni topamiz: muallif bizga nimani aytmoqchi? Har bir qism uchun reja bandi yozamiz. Sarlavha mavzuni yoki asosiy fikrni ifodalaydi. Matndan o‘z fikrimizni ham aytamiz va xulosa chiqaramiz.
Namunalar
«Qush uyasi». Qishda Gulbahor derazaga don sepdi. Ertasiga unga chumchuqlar uchib keldi. Qiz har kuni don solishni unutmadi. Bahorda chumchuqlar uning daraxtiga uya qurdi. Mehribonlik hech qachon yo‘qolmaydi. Mavzu — qushlarga g‘amxo‘rlik. Asosiy fikr — mehr yaxshilik qaytaradi.
Sinfda faoliyat
«Mavzu va fikr»: o‘qituvchi qisqa matn o‘qiydi, guruhlar mavzuni, asosiy fikrni va sarlavhani topadi.
Mashq
1
Matn nima haqida ekanini aniqlash nima deyiladi?
Mavzuni aniqlash.
2
Yuqoridagi matnga boshqa sarlavha toping.
Masalan: «Mehribon qiz».
3
Matndan fe’lni toping: Qiz don sepdi.
sepdi