69
Fe’lning so‘roqlari
Darslik: 4-qism, 31–33-betlar
MaqsadFe’lning Nima qildi? Nima qilyapti? Nima qiladi? so‘roqlarini farqlash.
Yangi so‘zlar
tushuntirmoq · to explaintinglamoq · to listentanaffus · breakdiqqat · attention
Tushuntirish
Nima qildi? — harakat bajarilgan: yozdi, kuldi, uxladi. Nima qilyapti? — harakat hozir bajarilmoqda: yozyapti, kulyapti, uxlayapti. Nima qiladi? — harakat bajariladi yoki odatiy bo‘ladi: yozadi, kuladi, uxlaydi. Harakatni bajargan so‘z (ega) esa Kim? Nima? so‘rog‘iga javob beradi: Kim yozdi? — Dilnoza.
| Nima qildi? | Nima qilyapti? | Nima qiladi? |
|---|---|---|
| o‘qidi | o‘qiyapti | o‘qiydi |
| chizdi | chizyapti | chizadi |
Qaysi guruhga kiradi?
🕓 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol
O‘qituvchi: «Kecha ishni tekshirdim, hozir tekshiryapman, ertaga yana tekshiraman», dedi. Hamma ish qachon bo‘lganini aniq tushundi.
Kim ishlatadi
Radio boshlovchilari, o‘qituvchilar
Bugun sinab ko‘ring
Bugun bo‘lgan bir ishni va ertaga bo‘ladigan bir ishni ayting.
Namunalar
«Sinfimiz». Dars boshlanganda biz jim o‘tiramiz. O‘qituvchi tushuntiradi, biz diqqat bilan tinglaymiz. Tanaffusda hovlida o‘ynaymiz. Kutubxonada kitob o‘qiymiz.
o‘qidi – o‘qiyapti – o‘qiydi; yozdi – yozyapti – yozadi; kuldi – kulyapti – kuladi.
Sinfda faoliyat
«Uch zamon»: o‘qituvchi harakatni aytadi (kuldi), bolalar uch xil shaklni aytadi: kuldi – kulyapti – kuladi. So‘ng boshqa fe’l.
Mashq
1
«Uxlayapti» qaysi so‘roqqa javob beradi?
Nima qilyapti?
2
Fe’lning uch shaklini yozing: yozmoq.
yozdi, yozyapti, yozadi
3
Matndan fe’l toping: O‘qituvchi tushuntiradi.
tushuntiradi