52
Sifatning ma’no turlari: o‘z va ko‘chma ma’no
Darslik: 3-qism, 75–76-betlar
MaqsadSifatlarning o‘z va ko‘chma ma’nosini farqlash.
Yangi so‘zlar
o‘z ma’no · literal meaningko‘chma ma’no · figurative meaningyumshoq · softachchiq · bitter, harsh
Tushuntirish
Sifat ba’zan o‘z ma’nosida, ba’zan ko‘chma ma’noda qo‘llanadi. Masalan, achchiq qalampir — o‘z ma’nosi (mazasi). Achchiq so‘z — ko‘chma ma’no (xafa qiladigan so‘z). Yumshoq yostiq — o‘z ma’nosi, yumshoq ovoz — ko‘chma ma’no. Og‘ir tosh — o‘z ma’nosi, og‘ir kun — ko‘chma ma’no.
Namunalar
O‘z ma’no: shirin qovun, yumshoq yostiq, og‘ir tosh. Ko‘chma ma’no: shirin uyqu, yumshoq ovoz, og‘ir kun.
Achchiq so‘z odamni xafa qiladi. Bu yerda «achchiq» ko‘chma ma’noda.
Sinfda faoliyat
«O‘z yoki ko‘chma?»: o‘qituvchi birikma aytadi. O‘z ma’nosida bo‘lsa bolalar qo‘lni ko‘taradi, ko‘chma bo‘lsa o‘tiradi.
Mashq
1
O‘z ma’nodami yoki ko‘chma: og‘ir tosh.
o‘z ma’noda
2
O‘z ma’nodami yoki ko‘chma: yumshoq ovoz.
ko‘chma ma’noda
3
«Shirin» sifatini o‘z ma’noda qo‘llab birikma tuzing.
Masalan: shirin olma.