5
Fuqarolik fazilatlari: adolat
Darslik: 11–12-betlar
MaqsadAdolat nima ekanini bilish va adolatli qaror qabul qilish qoidalarini qo‘llash.
Yangi so‘zlar
adolat · fairnessxolis · impartialqaror · decision
Tushuntirish
Nohaqlikka duch kelsak, dilimiz og‘riydi. Adolatli bo‘lish uchun vaziyatga chetdan, o‘zimizga aloqasi yo‘qdek qarashimiz kerak — shunda xolis bo‘lamiz. Kelishmovchilikda uchta qoida yordam beradi: 1) o‘zimizni boshqa odamning o‘rniga qo‘yib ko‘ramiz; 2) hamma tomon uchun maqbul qaror qidiramiz; 3) agar haq ikkinchi tomonda bo‘lsa, buni tan olamiz. Adolat ramzi sifatida ko‘pincha qo‘lida tarozi tutgan, ko‘zi bog‘langan ayol tasvirlanadi. Qadimgi yunonlar adolat ma’budasini Femida deb atashgan. Bog‘langan ko‘z — hech kimga yon bosmaslik belgisi.
Namunalar
«Bitta koptok». Hovlida ikki guruh bir vaqtda to‘pga talashdi. Zafar: «Birinchi biz keldik!» dedi, Nodir: «Biz kecha o‘ynamagandik!» dedi. Qo‘shni qiz Hilola jim eshitdi, so‘ng taklif qildi: «Ikki guruh navbatma-navbat o‘n daqiqadan o‘ynasin, soatni men kuzataman». Ikkala tomon ham rozi bo‘ldi.
Sinfda faoliyat
«Adolatli qoida»: guruhlar bitta nizoli vaziyatni (masalan, bitta kompyuter, ikki bola) tanlab, uchta qoida asosida adolatli yechim topadi va rolli sahnada ko‘rsatadi.
Mashq
1
Xolis bo‘lish nimani anglatadi?
Vaziyatga chetdan qarab, hech kimga yon bosmay baholash
2
Adolatli qaror qanday bo‘ladi?
Hamma tomon uchun maqbul va to‘g‘ri
3
Nima uchun adolat ramzining ko‘zi bog‘langan qilib tasvirlanadi?
Chunki u odamning kimligiga qaramay, faqat haqiqatga qarab hukm qiladi