☰ Mundarija · Texnologiya

Qo‘g‘irchoq teatri va tikuvchilik

Darslar 14–15 · 2 ta dars · R.R. Ismailova. Texnologiya 4-sinf. Novda Edutainment, Toshkent, 2023
15

Tikuvchilik fabrikasi

Darslik: 46–53-betlar
MaqsadKiyim tikish bosqichlari va kasblarini bilib, o‘lchov olish va oddiy qopcha tikish.
Yangi so‘zlar
tikuvchi · tailor / sewerandaza · patternbichish · cutting out (cloth)o‘lcham · size
Tushuntirish

Kiyim bizni sovuqdan va jaziramadan asraydi, odamning didini ham ko‘rsatadi. Tikuvchilik — eng qadimiy hunarlardan biri. Atelyeda (tikuvchi ustaxonasida) har bir mijozning o‘lchovi alohida olinib, kiyim faqat unga tikiladi. Maktab formasi kabi ko‘p kishiga kerakli kiyimlar esa fabrikada turli o‘lchamlar uchun tayyor andazalar bo‘yicha tikiladi. Kiyim bunday yo‘lni bosib o‘tadi: model o‘ylab topiladi → chizma va andaza tayyorlanadi → mato bichiladi → qismlar tikib ulanadi → oxirgi ishlov beriladi. Bu ishda modelyer (kiyimning ko‘rinishini o‘ylab topadi), konstruktor (andaza chizadi), bichiqchi (matoni andaza bo‘yicha qirqadi) va tikuvchi (tikuv mashinasida tikadi) qatnashadi. O‘lchamni bilish uchun santimetrli tasma bilan bo‘y va ko‘krak aylanasi o‘lchanadi.

Namunalar
Bo‘y 134 sm bo‘lsa, kiyim o‘lchami jadvaldan bo‘yga qarab topiladi.
Sinfda faoliyat

Kerak: santimetrli tasma, 2 ta 10×12 sm namat (felt) parchasi, yo‘g‘on ip (40 sm), to‘mtoq uchli igna, bo‘r yoki qalam, qaychi, ignadon. A) O‘lchov: 1) Do‘stingiz bo‘yingizni devor yonida o‘lchasin. 2) Ko‘krak aylanangizni qo‘ltiq ostidan, tasmani tekis, juda tarang qilmay o‘lchang. 3) Raqamlarni yozing. B) Qopcha: 1) Ikkala namatni ustma-ust qo‘yib, uch tomonining chetidan 1 sm da bo‘r bilan chiziq torting. 2) Kattalar ipni ignaga o‘tkazib, uchiga tugun bog‘lab bersin. 3) «Igna oldinga» choki bilan tikamiz: igna matoni pastga teshadi, keyin yuqoriga chiqadi, har 5 mm da. 4) Uch tomonni tikib, tugun bog‘lang; yuqorisi ochiq qoladi. 5) Qopchani bezang. Xavfsizlik: ignani faqat ignadonga suqing; ish oldidan va keyin ignalar sonini sanang; igna va ip og‘izga olinmaydi; tikuv mashinasi va dazmolni faqat kattalar ishlatadi.

Mashq
1
Atelye nima?
2
Kiyim tikishning to‘g‘ri tartibini ayting.
3
Andaza kim tomonidan tayyorlanadi?
4
Bo‘yingizni o‘lchash uchun nima kerak?