Qisqa va cho‘ziq unlilar
Qisqa unlilar – harf ustida yoki ostida turadigan kichik belgilar: fatha ◌َ – a, kasra ◌ِ – i, damma ◌ُ – u. Cho‘ziq unli harf bilan hosil bo‘ladi: ا ā beradi, ي ī beradi, و ū beradi. Misr arabchasida ē va ō ham bor: fathadan keyingi يْ – ē (بَيْت bēt), fathadan keyingi وْ – ō (يَوْم yōm); ba’zi keng tarqalgan so‘zlarda oddiy ي yoki و ham ē yoki ō deb aytiladi (إِيه ēh, فِين fēn), transliteratsiya buni doim ko‘rsatadi. Sukun ◌ْ unli yo‘q degani: harf bo‘g‘inni yopadi, مَدْرَسَة dagidek. Shadda ◌ّ harf ikki marta aytilishini bildiradi: سُكَّر sukkar. So‘z boshida أ yoki إ (kichik hamza ء li alif) oddiygina a yoki i deb aytiladi: أَيْوَه aywa, إِزَّيَّك izzayyak. Oddiy arab yozuvida bu belgilar tushirib qoldiriladi; bu kursda hammasi yoziladi, shuning uchun doim o‘qiy olasiz.
| Belgi | Nomi | Tovush | Misol |
|---|---|---|---|
| ◌َ | fatha | a | مَيَّة |
| ◌ِ | kasra | i | كِبِير |
| ◌ُ | damma | u | سُكَّر |
| ا | alif | ā | كِتَاب |
| ي | yāʾ | ī | كِبِير |
| و | wāw | ū | نُور |
| ◌َ + يْ | fatha + yāʾ | ē | لَيْل |
| ◌َ + وْ | fatha + wāw | ō | يَوْم |
| ◌ْ | sukun | unli yo‘q | مَدْرَسَة |
| ◌ّ | shadda | ikkilangan harf | سُكَّر |
Darsdagi yetti so‘zni har bir belgi tagiga barmoq qo‘yib ovoz chiqarib o‘qing. Keyin 2-darsdan istalgan so‘zni olib, u qaysi belgilarni ishlatishini ayting: fatha, kasra, damma, sukun yoki shadda.
سُكَّر