☰ Mundarija · Tarbiya

Yashil dunyo va chiqindi

Darslar 10–11 · 2 ta dars · O.V. Usmanova, Y.V. Risyukova. Tarbiya 4-sinf. Novda Edutainment, 2023
11

Chiqindini qayta ishlash

Darslik: 22–25-betlar
MaqsadChiqindini kamaytirish va qayta ishlashning oddiy yo‘llarini bilish.
Yangi so‘zlar
chiqindi · wasteqayta ishlash · recyclingsaralash · sorting
Tushuntirish

Axlat qutisiga tashlaydigan ko‘p narsani qayta ishlab, yangi buyum yasash mumkin. Bu qayta ishlash deyiladi. Masalan, eski qog‘ozdan yangi qog‘oz, salfetka va xaltalar tayyorlanadi, shuning uchun daraxtlar kamroq kesiladi. Buning uchun chiqindini turiga qarab ajratish — saralash kerak. Biz ham ekologiyaga yordam bera olamiz: do‘konga o‘z xaltamizni olib boramiz, ortiqcha paket olmaymiz, keragicha ovqat olib, uni isrof qilmaymiz, eski narsalarga yangi hayot beramiz. Chiqindini faqat belgilangan joyga tashlaymiz. Singan shisha va o‘tkir narsalarni o‘zingiz ushlamang, kattalarga ayting.

Namunalar
«Ikkinchi hayot». Gulnora eski ko‘ylagini tashlamoqchi edi. Buvisi uni to‘xtatib: «Beri ber, sumka tikib beraman», dedi. Bir kechada chiroyli xalta tayyor bo‘ldi. Gulnora xaltani do‘konga olib bordi va ortiqcha paket olmadi. U uyda quti ochib, qog‘oz chiqindilarini alohida yig‘a boshladi.
Sinfda faoliyat

«Saralash o‘yini»: o‘qituvchi toza rasmli kartochkalar (qog‘oz, plastik, ovqat qoldig‘i, shisha) tayyorlaydi. Bolalar ularni to‘rtta qutiga joylaydi. Haqiqiy chiqindilarni ishlatmang, faqat rasm.

Mashq
1
Qayta ishlash nima?
2
Qog‘ozni saralab topshirish nima uchun foydali?
3
Uyingizda chiqindini kamaytirish uchun qanday uchta ish qilasiz?