5
Sayyoramizga nimalar xavf solmoqda? (2)
Darslik: 20–21-betlar
MaqsadInson faoliyati tabiatga qanday zarar yetkazishini va uni asrash nega hammaning burchi ekanini tushunish.
Yangi so‘zlar
tabiat · natureatrof-muhit · environmento‘rmon · forestmuhofaza qilish · to protect
Tushuntirish
Inson tabiat boyliklaridan doim foydalanadi, lekin ba’zan ularga zarar yetkazadi. Zavodlar suvga va havoga chiqindi chiqaradi. Axlat uyumlaridan zararli moddalar tuproqqa singib, ichimlik suvini ifloslantirishi mumkin. O‘rmonlar kesilsa, hayvonlar va qushlar uyidan ayriladi, havo esa kamroq tozalanadi. Inson tabiatga yaxshi ta’sir ham ko‘rsatishi mumkin: daraxt ekadi, suvni tejaydi, qo‘riqxonalar tashkil qiladi. Tabiatni asrash — barchamizning burchimiz.
Namunalar
«Mahalla ariqi». Bahorda Ravshanlar mahallasidagi ariq axlatga to‘lib qoldi, suv oqmay qo‘ydi. Ravshan buni otasiga aytdi. Dam olish kuni qo‘shnilar yig‘ilib, ariqni tozalashdi. Suv yana shildirab oqa boshladi va bog‘lardagi daraxtlar suv ichdi. Ravshan bitta kichik harakat ham katta o‘zgarish qilishini angladi.
Sinfda faoliyat
«Sabab va oqibat»: bolalar juftlikda kartochkalarni moslashtiradi (masalan, «o‘rmon kesildi» — «hayvonlar uyidan ayrildi»), so‘ng bitta yaxshi ish taklif qiladi.
Mashq
1
Inson faoliyati tabiatga qanday zarar yetkazadi? Ikki misol keltiring.
Masalan: suv va havoning ifloslanishi, o‘rmonlarning kesilishi
2
Inson tabiatga qanday yaxshi ta’sir ko‘rsatishi mumkin?
Daraxt ekish, suvni tejash, qo‘riqxonalar tashkil qilish
3
Maktabingizda tabiatni asrash uchun nima qilish mumkin?
Javoblar har xil