12
Sinfdagi muhit (1)
Darslik: 34–36-betlar
MaqsadBulling (doimiy xo‘rlash, masxara qilish) nima ekanini va uni o‘yindan farqlashni bilish.
Yangi so‘zlar
bulling · bullyingmasxara · mockeryxo‘rlash · to humiliateahil · united, friendly
Tushuntirish
Bulling — bir bolani qayta-qayta xafa qilish: uni masxara qilish, haqoratli laqab qo‘yish, narsalarini olib qo‘yish, turtish, qo‘rqitish, o‘yinlardan chetlatish yoki u haqida yolg‘on gap tarqatish. Bitta tasodifiy hazil bulling emas: bullingda yomon munosabat kundan kunga takrorlanadi va bola o‘zini himoya qila olmaydi. Haqiqiy o‘yinda hamma xursand, hamma o‘z xohishi bilan qatnashadi va xohlagan paytda chiqib keta oladi. Bullingda esa kimdir xafa bo‘ladi yoki qo‘rqadi. Birovning ustidan kulish hech qachon yaxshi ish emas.
Namunalar
«Bu hazil emas». Rustam ko‘zoynak taqib maktabga kela boshladi. Bir necha bola har kuni unga kulgili laqab qo‘yib chaqirardi. Ular kulishardi, Rustam esa indamay chetda o‘tirardi. Zarina buni sezib: «Rustam kulmayapti-ku. Hamma kulmasa, bu hazil emas», dedi va tanaffusda Rustamni o‘z guruhiga taklif qildi. Ko‘p o‘tmay boshqa bolalar ham u laqabni aytmay qo‘yishdi.
Sinfda faoliyat
«Svetofor»: o‘qituvchi vaziyatlarni o‘qiydi. Bolalar yashil (hamma xursand, o‘yin), sariq (ehtiyot bo‘l) yoki qizil (bulling) kartochka ko‘taradi va tushuntiradi.
Mashq
1
Bulling nima?
Kimnidir doim xafa qilish, haqorat qilish, qo‘rqitish yoki yakkalab qo‘yish
2
O‘yinni bullingdan qanday ajratamiz?
O‘yinda hamma xursand va o‘z xohishi bilan qatnashadi; bullingda kimdir xafa yoki qo‘rqadi
3
Birovni masxara qilish nima uchun yomon?
U xafa bo‘ladi, o‘ziga ishonchi pasayadi va yolg‘iz qoladi