8
Tenglik nima? (1)
Darslik: 26–27-betlar
MaqsadInson huquqlari va tenglik nima ekanini, oilada huquq bilan birga majburiyat ham borligini tushunish.
Yangi so‘zlar
huquq · rightmajburiyat · duty, responsibilitytenglik · equalityqadr-qimmat · dignity, worth
Tushuntirish
Biz rangimiz, yoshimiz, tilimiz yoki yashash joyimiz bilan farq qilishimiz mumkin, lekin hammamiz insonmiz. Har bir inson o‘qish, tibbiy yordam olish, oilali bo‘lish, o‘zi yoqtirgan kasbni tanlash huquqiga ega. Bu huquqlar inson huquqlari deyiladi. Tenglik haqida Konstitutsiyada ham, Inson huquqlari umumjahon deklaratsiyasida ham yozilgan: odamlar qadr-qimmati va huquqlari jihatidan teng. Oilada ham huquqlar va majburiyatlar bor: bola g‘amxo‘rlik oladi, o‘zi ham qo‘lidan kelgancha yordam beradi.
Namunalar
«Uy ishlari». Bobur oilada kenja farzand. Kattalar unga g‘amxo‘rlik qiladi: ovqat, kiyim, kitob beradi, to‘garakka olib boradi. G‘amxo‘rlik ko‘rish va o‘qish — Boburning huquqi. Shu bilan birga Bobur ovqatdan keyin dasturxonni yig‘ishtiradi va o‘yinchoqlarini joyiga qo‘yadi. Bu uning majburiyati. Bobur ulg‘aygan sari majburiyatlari ham ko‘payishini biladi.
Sinfda faoliyat
«Huquq va majburiyat jadvali»: doskada ikki ustun chiziladi. Bolalar kartochkalarni («maktabda o‘qish», «uy vazifasini bajarish», «tibbiy yordam olish», «sinf mulkini asrash») mos ustunga yopishtiradi.
Mashq
1
Inson huquqlaridan ikkitasini ayting.
Masalan: o‘qish huquqi, tibbiy yordam olish huquqi
2
Oilada bolaning bitta majburiyatini ayting.
Masalan: xonasini yig‘ishtirish, katta yoshlilarga yordam berish
3
Inson ulg‘aygan sari huquq va majburiyatlari qanday o‘zgaradi?
Ular kengayadi: yangi huquqlar va mas’uliyatlar paydo bo‘ladi