10
Kamsitish nima? (1)
Darslik: 30–31-betlar
MaqsadKamsitish nima ekanini va uning belgilarini bilish, uni oddiy tortishuvdan farqlash.
Yangi so‘zlar
kamsitish · discrimination, treating unfairlymasxara qilish · to mocktortishuv · quarrel, argumentimkoniyati cheklangan · with disabilities
Tushuntirish
Kamsitish — odamga biror belgisi uchun yomon munosabatda bo‘lish. Masalan, kimdir terisining rangi, tili, millati, yoshi, jinsi yoki sog‘lig‘i boshqacha bo‘lgani uchun chetga surilsa yoki xo‘rlansa, bu kamsitishdir. Bu odamning huquqlarini poymol qiladi. Kamsitish oddiy tortishuvdan farq qiladi: tortishuvda ikki bola bir narsani bo‘lisha olmay janjallashadi va keyin yarashadi; kamsitishda esa odam biror ish qilgani uchun emas, balki «boshqacha» bo‘lgani uchun xafa qilinadi. Imkoniyati cheklangan odamlar bunday munosabatdan ayniqsa qattiq ozor chekadi.
Namunalar
«Ikki voqea». Birinchi voqea: Sherzod va Anvar bitta mashinani talashib, bir-biriga baqirishdi, keyin esa navbat bilan o‘ynashga kelishishdi. Ikkinchi voqea: sinfga yangi o‘quvchi Aygul kelgan edi, u sekin gapirardi. Bir guruh bola uni o‘yinga qo‘shmay, uning gapirishiga kulib yurdi. Birinchisi — oddiy tortishuv, ikkinchisi — kamsitish belgisi.
Sinfda faoliyat
«Tortishuvmi yoki kamsitish?»: o‘qituvchi qisqa vaziyatlarni o‘qiydi. Bolalar bir qadam o‘ngga (tortishuv) yoki chapga (kamsitish) qadam tashlaydi va nima uchun shunday deb o‘ylashini aytadi.
Mashq
1
Kamsitish nima?
Odamga biror belgisi uchun yomon munosabatda bo‘lish
2
Kamsitish va oddiy tortishuv o‘rtasidagi bitta farqni ayting.
Kamsitishda odam «boshqacha» bo‘lgani uchun xafa qilinadi; tortishuv esa bir narsa uchun kelishmovchilikdir
3
Odamlar nima uchun kamsitilishi mumkin? Ikkita misol keltiring.
Masalan: tili, millati, yoshi, sog‘lig‘i boshqacha bo‘lgani uchun