34
Qizil kitob: so‘zlarni ma’nosiga ko‘ra ajratish
Darslik: 2-qism, 11-mavzu, 56–71-betlar
MaqsadMatndagi so‘zlarni ma’nosiga ko‘ra ajratish va Qizil kitob haqida bilib olish.
Yangi so‘zlar
Qizil kitob · Red Booknoyob · rareasramoq · to protectyo‘qolmoq · to disappear
Tushuntirish
Qizil kitobga yo‘qolib ketish xavfi bo‘lgan hayvonlar va o‘simliklar yoziladi. Matnni o‘qiganda so‘zlarga savol beramiz: Kim? Nima? — nom; Nima qildi? — harakat; Qanday? — belgi; Nechta? — sanoq. Shunda har bir so‘zning vazifasini aniqlaymiz.
Namunalar
«Qizil kitob». Qizil kitob — oddiy kitob emas. Unga yo‘qolib ketish xavfi bo‘lgan hayvonlar va o‘simliklarning nomi yoziladi. O‘zbekistonning ham o‘z Qizil kitobi bor. Unda qo‘ng‘ir ayiq, qor qoploni va ba’zi lola turlari kabi noyob jonzotlar hamda o‘simliklar tilga olingan. Biz tabiatni asrasak, ular yo‘qolmaydi. Bolalar gullarni terib tashlamaydi, qushlar uyasiga tegmaydi.
Noyob qo‘ng‘ir ayiq tog‘da yashaydi: noyob, qo‘ng‘ir — belgi; ayiq — nom; yashaydi — harakat.
Sinfda faoliyat
«Tabiat qo‘riqchilari»: guruhlar matndan so‘zlarni ajratadi: bir guruh hayvon va o‘simlik nomlarini, ikkinchisi harakat so‘zlarini, uchinchisi belgi so‘zlarini yozadi. Keyin natijani solishtiradi.
Mashq
1
Matnga ko‘ra: Qizil kitobga nimalar yoziladi?
Yo‘qolib ketish xavfi bo‘lgan hayvonlar va o‘simliklar nomi.
2
«Noyob lola ochildi» gapida harakat so‘zini toping.
ochildi
3
Matndan belgi bildirgan ikkita so‘z ayting.
Masalan: noyob, qo‘ng‘ir