38
Yangi so‘zlar qanday paydo bo‘ladi
Darslik: 3-qism, 13-mavzu, 6–21-betlar
MaqsadIkkita so‘zning qo‘shilishidan yangi so‘z hosil bo‘lishini bilish.
Yangi so‘zlar
so‘z yasalishi · word formationyasamoq · to makeatirgul · rosemuzqaymoq · ice cream
Tushuntirish
Ikkita mustaqil so‘zni qo‘shib, yangi so‘z yasash mumkin. Masalan, atir va gul so‘zlaridan atirgul so‘zi hosil bo‘ladi. Muz va qaymoq so‘zlaridan muzqaymoq yasaladi. Yangi so‘z bitta so‘z kabi birga yoziladi va yangi ma’no beradi. Buni so‘z yasalishi deymiz.
Namunalar
atir + gul = atirgul; muz + qaymoq = muzqaymoq
tuya + qush = tuyaqush; qirq + oyoq = qirqoyoq
Sinfda faoliyat
«So‘z qurilishi»: ikki bola bittadan so‘z kartochkasi ushlaydi (tosh, baqa). Yonma-yon turib yangi so‘z hosil qiladi: toshbaqa. Boshqa juftliklar ham shunday qiladi.
Mashq
1
Qo‘shing: ilon + baliq
ilonbaliq
2
Qo‘shing: bilak + uzuk
bilakuzuk
3
Yangi so‘z yasalganda u qanday yoziladi: ajratib yoki birga?
birga