8
Undosh tovushlar va harflar
Darslik: 1-qism, 3-mavzu, 30–45-betlar
MaqsadUndosh tovushlarni unlilardan farqlash va ularning sonini bilish.
Yangi so‘zlar
undosh · consonantto‘siq · obstacletil · tonguetish · tooth
Tushuntirish
Undosh tovushni aytganimizda havo og‘izda to‘siqqa uchraydi: lab, til yoki tish uni to‘xtatadi. Masalan, b, t, k tovushlarini aytib ko‘ring. O‘zbek tilida 24 ta undosh tovush bor. Ularning ko‘pi bitta harf bilan yoziladi (b, d, k, m, r), sh, ch, ng esa ikki harf bilan yoziladi. J harfi esa ikki xil undoshni bildiradi: jo‘ja va jirafa.
Namunalar
Samarqand — 6 undosh (s, m, r, q, n, d) va 3 unli (a, a, a).
Kitob — undoshlar: k, t, b. Unlilar: i, o.
Sinfda faoliyat
«Pufak tajribasi»: bolalar chuqur nafas olib, avval a, o, u unlilarini, keyin b, t, k undoshlarini aytadi va og‘iz, lab, til harakatida qanday farq borligini aytib beradi.
Mashq
1
«Kitob» so‘zidagi undoshlarni ayting.
k, t, b
2
«O‘zbek» so‘zidagi undoshlarni ayting.
z, b, k
3
O‘zbek tilida nechta undosh tovush bor?
24