2
Ildizlar va qoliplar
Arab tili A2 · Bo‘lim 1
MaqsadArabcha so‘zlarning ko‘pi uchta ildiz harfdan o‘sib chiqishini ko‘ring va yangi so‘zlarni taxmin qilishda foydalaning.
Yangi so‘zlar
كَتَبَ (kataba) · u yozdiكَاتِب (kātib) · yozuvchiمَكْتُوب (maktūb) · yozilganمَكْتَبَة (maktaba) · kutubxona, kitob do‘koniعَمِلَ (ʿamila) · u ishladiعَامِل (ʿāmil) · ishchiعَمَل (ʿamal) · ish, mehnatمَعْمَل (maʿmal) · laboratoriya
Tushuntirish
Arabcha so‘zlarning ko‘pi uchta harfli ildizga quriladi. Ildiz fikrni beradi: ك-ت-ب yozish haqida, ع-م-ل ish haqida. Ildiz harflari so‘zda qoladi; ularning atrofidagi unlilar va qo‘shimcha harflar so‘zning vazifasini o‘zgartiradi. مَـ li qolip ko‘pincha joyni bildiradi: مَكْتَبَة kitoblar bor joy. ـَا ـِ li qolip ko‘pincha ishni qiluvchi kishini bildiradi: كَاتِب yozuvchi, عَامِل esa ishchi. Yangi so‘zga duch kelsangiz, avval uchta ildiz harfni qidiring.
| Ma’nosi | Ildiz ك-ت-ب | Ildiz ع-م-ل |
|---|---|---|
| u qildi | كَتَبَ | عَمِلَ |
| ishni qiluvchi kishi | كَاتِب | عَامِل |
| narsa | كِتَاب | عَمَل |
| joy | مَكْتَب | مَعْمَل |
Namunalar
كْk+تْt+بْb
ك-ت-ب ildizi: uchta harf va yozish fikri. Har bir harf bir qadam.Bir ildizdan so‘zlar. Unlilar qanday o‘zgarishini tinglang.
Bir ildizdan uchta so‘zli qisqa gap.
Sinfda faoliyat
Ildiz izlash. Qog‘ozga عَمِلَ، عَامِل، عَمَل، مَعْمَل so‘zlarini yozing va har birida ع م ل uchta ildiz harfining tagiga qalam bilan chizing. ك-ت-ب ildizidan oltita so‘z bilan ham shunday qiling. Keyin taxmin qiling: مَعْمَل “ish joyi”. Odamlar u yerda nima qiladi?
Mashq
1
كَاتِب so‘zining ildizi qaysi uchta harf?
ك ت ب. Uzun unli ا va unlilar ildiz harflari emas.
2
Rasmda kitoblar ko‘rsatilgan. ك-ت-ب ildizidan qaysi so‘z “kitoblar bor joy” degani?
مَكْتَبَة (maktaba), kutubxona yoki kitob do‘koni.
3
Rasmda ishchi ko‘rsatilgan. Qaysi so‘z “ishchi” degani: عَمَل yoki عَامِل?
عَامِل (ʿāmil). عَمَل (ʿamal) “ish”, ya’ni narsa.
4
“Tinglash” tugmasini bosing. So‘z uchta ildizdan biridan: ك-ت-ب, ع-م-ل yoki ف-ت-ح. Qaysi biridan?
…
ف-ت-ح. So‘z فَتَحَ (fataḥa), “u ochdi”.
5
كَتَبَ، كَاتِب، مَكْتَب so‘zlariga qarang. Nima o‘zgarmaydi, nima o‘zgaradi?
Ildiz harflari ك ت ب qoladi. Unlilar va qo‘shimcha harflar o‘zgaradi.