9
Suv zaxiralari
Darslik: 18–19-betlar
MaqsadSuvni qadrlash va uni tejash yo‘llarini bilish.
Yangi so‘zlar
suv zaxirasi · water reserveisrof · wastetejamkor · thrifty
Tushuntirish
Suv hayot uchun kerak: uni ichamiz, ovqat qilamiz, yuvinamiz, o‘simlik va hayvonlarni sug‘oramiz. Ko‘p joylarda suv kam yoki uni olib kelish qiyin va qimmat. Mamlakatimizda ham suv tanqis. Masalan, Orol dengizi ilgari ulkan ko‘l edi; bugun uning o‘rnining ko‘p qismini qum va tuz qoplagan. Shuning uchun suvni isrof qilmaymiz: tish yuvayotganda jo‘mrakni yopib turamiz, jo‘mrak tomchilasa, kattalarga aytamiz, ichimlik suvi bilan hovli sepmaymiz.
Namunalar
«Tomchilayotgan jo‘mrak». Kechqurun Jasur oshxonada jo‘mrak tomchilayotganini eshitdi. U hisoblab ko‘rdi: bir daqiqada ko‘p tomchi, kun bo‘yi esa bir necha chelak suv bo‘lishi mumkin. Jasur onasiga aytdi, ona usta chaqirdi. Jasur uyda «suv qo‘riqchisi» bo‘ldi: har kuni jo‘mraklarni tekshiradi.
Sinfda faoliyat
«Bir chelak suv»: bolalar kunlik odatlarini sanab (yuvinish, idish yuvish, sug‘orish), qaysi biri suvni isrof qilishi mumkinligini va qanday tejashni muhokama qiladi.
Mashq
1
Suv nima uchun qadrli?
Busiz hayot bo‘lmaydi; ko‘p joylarda uni topish qiyin
2
Suvni tejashning uchta yo‘lini ayting.
Jo‘mrakni yopish, tomchilayotganini aytish, ortiqcha sepmaslik
3
Orol dengizi haqida nimani bilasiz?
U bir paytlar katta bo‘lgan, hozir ko‘p qismi quruq tuzli cho‘lga aylangan