Darslar 6–7 · 2 ta dars · O.V. Usmanova, Y.V. Risyukova. Tarbiya 4-sinf. Novda Edutainment, 2023
7
Temir yo‘l yaqin bo‘lsa
Darslik: 15-bet
MaqsadTemir yo‘l yonida xavfsiz yurish qoidalarini eslab qolish.
Yangi so‘zlar
temir yo‘l · railwayo‘tish joyi · crossingvagon · railway carriage
Tushuntirish
Temir yo‘l — xavfli joy, chunki poyezd tez yuradi va tez to‘xtay olmaydi. Qoidalar: temir yo‘lni faqat piyodalar o‘tish joyi, ko‘prik yoki maxsus yo‘lak orqali kesib o‘ting; relslar ustida yurmang va ustiga hech narsa qo‘ymang; vagon tagiga kirmang va vagonlar orasidan, ya’ni ulangan joydan o‘tmang; to‘xtab turgan vagonga ham yaqinlashmang va ustiga chiqmang; harakatlanayotgan poyezdga chiqmang va tushmang. Temir yo‘l yonida o‘ynamang va quloqchin taqib yurmang.
!Xavfsizlik
Relslar ustida yurmang, vagonlar orasidan o‘tmang, yaqinida quloqchin taqmang.
Qaysi guruhga kiradi?
🚆 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol
Vokzalda yo‘lovchilar perrondagi chiziq orqasida turib, poyezd to‘xtashini kutadi. Poyezd tez keladi.
Kim ishlatadi
Mashinistlar, konduktorlar
Bugun sinab ko‘ring
Yerdagi chiziqdan uch katta qadam orqaga chekining va «chiziq orqasida tur» deng.
Namunalar
«Qisqa yo‘l». Bobur do‘sti Akbar bilan maktabdan qaytayotgan edi. Akbar: «Relslardan o‘tsak, yo‘l ancha qisqa bo‘ladi», dedi. Bobur o‘ylab: «Yo‘q, poyezd keladimi-yo‘qmi, bilib bo‘lmaydi. Ko‘prikdan o‘tamiz, besh daqiqa ko‘p bo‘lsa ham xavfsiz», dedi. Akbar rozi bo‘ldi.
Sinfda faoliyat
«Xavfsiz xarita»: bolalar maktabdan uygacha bo‘lgan yo‘lni (yoki xayoliy yo‘lni) chizib, xavfli joylarni qizil, xavfsiz o‘tish joylarini yashil belgilaydi.
Mashq
1
Temir yo‘lni qayerdan kesib o‘tish mumkin?
Faqat o‘tish joyi, ko‘prik yoki maxsus yo‘lakdan
2
Nima uchun vagonlar orasidan o‘tish mumkin emas?
Vagonlar kutilmaganda siljib ketishi mumkin
3
Do‘stingiz relslardan o‘tmoqchi bo‘lsa, nima deysiz?
Bu xavfli, ko‘prikdan o‘tamiz; kerak bo‘lsa kattalarga aytaman