Darslar 1–2 · 2 ta dars · O.V. Usmanova, Y.V. Risyukova. Tarbiya 4-sinf. Novda Edutainment, 2023
2
Biz — O‘zbekiston fuqarolarimiz: huquq va burchlarimiz
Darslik: 5–6-betlar
MaqsadBolalar huquqlarini va fuqaroning burchlarini, ular o‘zaro bog‘liqligini bilish.
Yangi so‘zlar
huquq · rightburch · dutyKonstitutsiya · Constitution
Tushuntirish
O‘zbekiston Bola huquqlari to‘g‘risidagi xalqaro konvensiyaga qo‘shilgan. Unda bolaning yashash, oilada ota-onasi bilan birga bo‘lish, o‘qish, dam olish, tibbiy yordam olish, shaxsiy daxlsizlik va o‘z fikriga ega bo‘lish huquqlari yozilgan. Lekin huquq bilan birga burch ham bor: boshqalarning huquqlarini hurmat qilish, qonunlarga amal qilish, tabiatni va tarixiy joylarni asrash. Fuqarolarning huquq va burchlari davlatning asosiy qonunida — Konstitutsiyada yozilgan.
✓Maslahat
Huquq bilan birga burch ham bor: ular o‘zaro bog‘liq.
Qaysi guruhga kiradi?
🙋 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol
Darsda savol berish huquqingiz bor. Boshqa bola gapirayotganda uni tinglash esa vazifangiz.
Kim ishlatadi
O‘qituvchilar, huquqshunoslar
Bugun sinab ko‘ring
Bugun do‘stingiz gapini tugatgunicha kutib, keyin javob bering.
Namunalar
«Dam olish soati». Shahlo tushdan keyin hovlida o‘ynashga haqli, chunki dam olish — uning huquqi. Ammo o‘yin paytida ukalari baqirib o‘ynab, qo‘shni bobo dam olayotganini unutishdi. Shahlo ularga: «Boshqalarning ham dam olishga haqqi bor, sekinroq o‘ynaymiz», dedi. Shunda huquq ham, burch ham saqlandi.
Sinfda faoliyat
«Huquq yoki burch?»: o‘qituvchi jumlalarni o‘qiydi (maktabda o‘qish; yo‘lda axlat tashlamaslik; shifokorga borish; do‘stning fikrini hurmat qilish). Bolalar huquq bo‘lsa o‘rinlarida turadi, burch bo‘lsa o‘tiradi.
Mashq
1
Bolaning kamida to‘rtta huquqini ayting.
Yashash, oilada ota-onasi bilan bo‘lish, o‘qish, dam olish, tibbiy yordam, o‘z fikriga ega bo‘lish
2
Fuqaroning uchta burchini ayting.
Qonunlarga amal qilish, boshqalar huquqini hurmat qilish, tabiatni va yodgorliklarni asrash
3
Huquq va burch nima uchun bir-biri bilan bog‘liq?
Mening huquqimni boshqalar hurmat qilishi uchun men ham ularning huquqini hurmat qilishim kerak