23
Yo‘l ko‘rsatuvchi mayoq
Darslik: 1-qism, 70–71-betlar
MaqsadUfqning to‘rt tomonini va kompas vazifasini bilish; she’rdagi o‘xshatishni topish.
Yangi so‘zlar
kompas · compassshimol · northjanub · southsharq, g‘arb · east, west
Tushuntirish
Ufqning to‘rtta asosiy tomoni bor: shimol, janub, sharq va g‘arb. Kompas shu tomonlarni aniqlaydigan asbob; uning strelkasi doim shimolni ko‘rsatadi. Birinchi kompas Xitoyda ixtiro qilingan. Darslikda Miraziz A’zamning «Kompasim» she’ri bor: u yerda kompas soatga o‘xshatiladi. O‘xshatish — bir narsani boshqasiga o‘xshatib aytish.
Namunalar
«Kompas». Sayohatchi tog‘da yo‘lini yo‘qotib qo‘ydi. U xaltasidan kompasni oldi. Kompasning strelkasi shimolni ko‘rsatdi. Sayohatchi qishlog‘i janubda ekanini esladi va shu tomonga yo‘l oldi. Kompas unga adashmaslikka yordam berdi.
Quyosh sharqdan chiqadi, g‘arbda botadi.
Sinfda faoliyat
«Tomonlar o‘yini»: sinf xonasining to‘rt devoriga SHIMOL, JANUB, SHARQ, G‘ARB yozuvini osing; o‘qituvchi aytganda bolalar o‘sha tomonga qaraydi.
Mashq
1
Sayohatchi tog‘da nima qildi?
Yo‘lini yo‘qotib qo‘ydi.
2
Kompas strelkasi qaysi tomonni ko‘rsatdi?
Shimolni
3
Qishloq qaysi tomonda edi?
Janubda
4
Ufqning to‘rt tomonini sanang.
Shimol, janub, sharq, g‘arb
5
Quyosh qaysi tomondan chiqadi?
Sharqdan