45
Ertaklar olami
Darslik: 3-qism, 4–7-betlar
MaqsadErtak nima ekanini, xalq ertagi va adabiy ertak farqini aytish; ertak boshlanmasini bilish.
Yangi so‘zlar
ertak · fairy talexalq ertagi · folk taleadabiy ertak · literary talemuallif · author
Tushuntirish
Ertak — to‘qima va sarguzashtga boy badiiy asar. Xalq ertagi og‘izdan og‘izga o‘tib kelgan, uning muallifi noma’lum. Adabiy ertakning muallifi ma’lum. Ertaklar ko‘pincha «Bor ekan, yo‘q ekan» deb boshlanadi. Darslikdagi «Shirin uyqu» o‘zbek xalq ertagida uch o‘g‘il otaning vasiyatini turlicha tushunadi. Biz esa o‘z ertagimizni o‘qiymiz.
Namunalar
«Qizil olma». Bor ekan, yo‘q ekan, bir qishloqda uch do‘st bola bor ekan. Ular yo‘lda bitta katta qizil olma topibdi. Birinchisi: «Men yeyman, men birinchi ko‘rdim», — debdi. Ikkinchisi: «Yo‘q, men yeyman, men olmani ushladim», — debdi. Uchinchisi: «Uni uchovlon bo‘lishib yeylik», — debdi. Ular olmani teng bo‘lib yeyishibdi va olma juda shirin tuyulibdi.
Xulosa: bo‘lishib yegan ovqat shirin bo‘ladi.
Sinfda faoliyat
«Ertak boshlanmasi»: har bir bola «Bor ekan, yo‘q ekan ...» deb ertak boshlaydi, keyingi bola davom ettiradi.
Mashq
1
Bolalar yo‘lda nima topdi?
Katta qizil olma
2
Uchinchi bola nima taklif qildi?
Olmani uchovlon bo‘lib yeyishni
3
Olma nega shirin tuyuldi?
Ular uni bo‘lishib yeyishdi.
4
Xalq ertagining muallifi bormi?
Yo‘q, muallifi noma’lum.
5
Ertak qanday so‘zlar bilan boshlanadi?
Bor ekan, yo‘q ekan