87
Jumlangiz bo‘lsin to‘g‘ri
Darslik: 4-qism, 57–60-betlar
MaqsadGaplarni to‘g‘ri va aniq tuzishni bilish; xato jumlalarni tuzatish.
Yangi so‘zlar
jumla · sentenceaniq · clearxato · mistaketuzatmoq · to correct
Tushuntirish
Jumla to‘g‘ri bo‘lishi uchun so‘zlar o‘z o‘rnida va mos shaklda ishlatiladi. Ba’zan so‘z noto‘g‘ri joyga tushib, ma’no buziladi. Masalan: «Men maktabni kitob o‘qiyman» — bu noto‘g‘ri. To‘g‘risi: «Men maktabda kitob o‘qiyman». Xato jumlani o‘qib, qaysi so‘z noto‘g‘riligini topamiz va tuzatamiz. Darslikda bola hikoyasidagi xato jumlalarni to‘g‘rilash topshirig‘i bor.
Namunalar
«Xatoni top». Ustoz doskaga yozdi: «Bobom bog‘ni suv quyadi». Bolalar o‘ylashdi. Nigora: «Bu to‘g‘ri emas», dedi. U: «Bobom bog‘ga suv quyadi», deb tuzatdi. Ustoz Nigorani maqtadi. Hamma o‘z daftariga to‘g‘ri jumlani yozdi.
To‘g‘ri: Men maktabda o‘qiyman. Xato: Men maktabni o‘qiyman.
Sinfda faoliyat
«Xato tuzatuvchilar»: guruhlar xato jumlalarni to‘g‘rilab, bir-biriga ko‘rsatadi.
Mashq
1
Jumla to‘g‘ri bo‘lishi uchun nima kerak?
So‘zlar o‘z o‘rnida va mos shaklda bo‘lishi
2
«Bobom bog‘ni suv quyadi»ni to‘g‘rilang.
Bobom bog‘ga suv quyadi.
3
Kim xatoni topdi?
Nigora
4
Xato jumlani qanday tuzatamiz?
Noto‘g‘ri so‘zni topib almashtiramiz.