21
Kashfiyotchi bobolar
Darslik: 1-qism, 63–65-betlar
MaqsadAjdodlarimiz va mashhur ixtirochilar nomlarini, ularning ishlarini aytish.
Yangi so‘zlar
kashfiyotchi · discovererusturlob · astrolabe (star-measuring tool)tadqiqot · researchyulduz · star
Tushuntirish
Ajdodlarimiz fanga katta hissa qo‘shgan. Ahmad al-Farg‘oniy Nil daryosi suvini o‘lchaydigan inshoot — nilometrni yaratgan. Usturlob yulduzlar o‘rnini aniqlashga yordam bergan asbob. Mirzo Ulug‘bek mingdan ortiq yulduzning o‘rnini aniqlagan. Dunyoda Tomas Edison elektr lampasini takomillashtirgan, Aleksandr Popov radioni ixtiro qilgan.
Namunalar
«Bobolarning kashfiyotlari». Bobolarimiz osmonni kuzatib, yulduzlarni o‘rganishgan. Usturlob ularga yulduzlarning o‘rnini bilishga yordam bergan. Al-Farg‘oniy Nil daryosi suvining ko‘p-kamligini o‘lchaydigan nilometr qurgan. Mirzo Ulug‘bek yulduzlar jadvalini tuzgan. Biz ham o‘qib, yangi narsalar kashf qilishni orzu qilamiz.
Birinchi velosiped shotlandiyalik Kirkpatrik Makmillanga, radio Aleksandr Popovga, elektr lampasini takomillashtirish Edisonga bog‘lanadi.
Sinfda faoliyat
«Kim nima ixtiro qilgan?»: ism va ixtiro kartochkalarini moslashtirish (Farg‘oniy — nilometr, Edison — lampa, Popov — radio).
Mashq
1
Nilometr nimani o‘lchaydi?
Nil daryosi suvining miqdorini
2
Usturlob nima uchun kerak bo‘lgan?
Yulduzlarning o‘rnini aniqlash uchun
3
Yulduzlar jadvalini kim tuzgan?
Mirzo Ulug‘bek
4
Radioni kim ixtiro qilgan?
Aleksandr Popov
5
Siz kelajakda nima ixtiro qilmoqchisiz?
Bola o‘z g‘oyasini aytadi (masalan, uchadigan velosiped).