☰ Mundarija · O‘qish savodxonligi

Kitob bo‘limi takrori; g‘ildirak va ixtirochilar

Darslar 19–21 · 3 ta dars · U.B. Aydarova. O‘qish savodxonligi 2-sinf, 1–4-qismlar. Novda Edutainment, 2023
20

Juda foydali ixtiro

Darslik: 1-qism, 60–62-betlar
MaqsadG‘ildirak haqida ma’lumot berish; ixtiro va kashfiyot farqini aytish.
Yangi so‘zlar
g‘ildirak · wheelarava · cartixtiro · inventionkashfiyot · discovery
Tushuntirish

Ixtiro — foydali yangi narsa yaratish, kashfiyot — oldin bilinmagan narsani yoki qonunni topish. G‘ildirak insoniyatning eng qadimgi ixtirolaridan biri. Uning yordamida og‘ir yuklarni tashish yengillashgan. Darslikda g‘ildirakning paydo bo‘lishi haqida matn bor; biz esa aravacha haqida o‘z matnimizni o‘qiymiz.

Namunalar
«Aravacha». Bobom bog‘dan olma qutilarini aravachada olib keladi. Aravacha bitta g‘ildirak ustida yuradi. G‘ildirak bo‘lmasa, qutilarni ko‘tarib borish kerak bo‘lardi. Odamlar g‘ildirakni juda qadim zamonda ixtiro qilgan. Uning yordamida avval arava, keyin velosiped va mashina yasalgan.
G‘ildirakka o‘xshash dumaloq narsalar: soat, rul, tarelka, tanga.
Sinfda faoliyat

«Kim ko‘p topadi?»: atrofimizda aylana yoki g‘ildirak shaklidagi narsalarni sanab chiqish (2 daqiqada).

Mashq
1
Bobo olma qutilarini nimada olib keladi?
2
Aravacha nima ustida yuradi?
3
G‘ildirak yordamida nimalar yasalgan?
4
G‘ildirak ixtiro bo‘ldimi yoki kashfiyotmi?
5
Atrofingizdan g‘ildirak shaklidagi 3 ta narsani ayting.