12
Jarangli va jarangsiz undoshlar juftlari
Darslik: 1-qism, 4-mavzu, 46–59-betlar
MaqsadJarangli undoshning jarangsiz juftini bilish va so‘z oxirida aytilishi bilan yozilishi farq qilishini tushunish.
Yangi so‘zlar
juft · pairkitob · booktog‘ · mountainaytilishi · how it is said
Tushuntirish
Ba’zi jarangli undoshlarning jarangsiz jufti bor: b–p, d–t, g–k, v–f, z–s, g‘–x, j–ch, j–sh. So‘z oxirida jarangli undosh jarangsiz juftiga o‘xshab aytiladi. Masalan, «kitop» deb aytiladi, lekin kitob deb yoziladi.
| Jarangli | Jarangsiz juft |
|---|---|
| b | p |
| d | t |
| g | k |
| v | f |
| z | s |
| g‘ | x |
| j | ch |
| j | sh |
dard → dardim: d
So‘z oxirida jarangli undosh jarangsizdek eshitiladi. Yozishda tekshiruv so‘zi yordam beradi
👂 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol
Ba’zan so‘z yozilishidan boshqacha eshitiladi. Quloq va ko‘z birga ishlaydi.
Bugun sinab ko‘ring
Eshitgan so‘zingizning oxirgi tovushiga quloq soling.
Namunalar
Yoziladi → aytiladi: kitob → kitop, obod → obot, barg → bark, tog‘ → tox.
tez → tes, avtobus → aftobus, burj → burch, garaj → garash.
Sinfda faoliyat
«Juftini top»: o‘qituvchi jarangli undoshni aytadi (b, d, z), bolalar uning jarangsiz juftini (p, t, s) aytadi va shu undoshli bittadan so‘z topadi.
Mashq
1
b undoshining jarangsiz juftini ayting.
p
2
«Barg» so‘zi qanday aytiladi?
bark
3
d, t, z, s, g, k juftlarini yozing.
d–t, z–s, g–k