50
Adabiy ertaklar
Darslik: 3-qism, 19–21-betlar
MaqsadAdabiy ertakning xususiyatini bilish; adabiy ertak mualliflarini aytish.
Yangi so‘zlar
muallif · authoryulduz · starsayyoh · travellerziyofat · feast, party
Tushuntirish
Adabiy ertakni biror yozuvchi yoki shoir o‘ylab topadi va yozadi, shuning uchun uning muallifi ma’lum. Ular she’riy ham, nasriy ham bo‘ladi. Masalan, Xans Kristian Andersen va Aleksandr Pushkin ertaklari. Darslikda Anvar Obidjonning she’riy ertagi bor: o‘rmonda oshxona ochilib, turli hayvonlar mehmon bo‘ladi. Biz o‘z adabiy ertagimizni o‘qiymiz.
Namunalar
«Kichik yulduz». Osmonda bitta kichkina yulduz bor edi. U boshqalar kabi yorqin emasligidan xafa edi. Bir kecha yo‘lini yo‘qotgan sayyoh unga qarab, uyiga yo‘l topdi. Sayyoh: «Rahmat, kichik yulduz!» — dedi. Yulduz ham o‘zi foydali ekanini tushundi va endi hech kimga havas qilmaydi.
Farq: xalq ertagi — muallifi noma’lum; adabiy ertak — muallifi ma’lum.
Sinfda faoliyat
«Ertak jadvali»: ikki ustunli jadvalga (xalq ertagi / adabiy ertak) ma’lum ertaklar nomlari yoziladi.
Mashq
1
Kichik yulduz nimadan xafa edi?
Boshqalar kabi yorqin emasligidan
2
Yo‘lini yo‘qotgan sayyoh nima qildi?
Yulduzga qarab uyiga yo‘l topdi.
3
Yulduz nimani tushundi?
U ham foydali ekanini
4
Adabiy ertak mualliflaridan ikkitasini ayting.
Andersen, Pushkin
5
Adabiy ertak xalq ertagidan nimasi bilan farq qiladi?
Muallifi ma’lum.