ة bilan tugaydigan otlarning ko‘pchiligi muannas, narsalarning otlari ham: مَدْرَسَة (maktab), سَيَّارَة (mashina), شَجَرَة (daraxt). So‘z oxirida ة qisqa a deb o‘qiladi, shuning uchun شَجَرَة shajara. Diqqat qiling: ة ning tepasida ikkita nuqta bor, ه da esa yo‘q. Ba’zi muannas so‘zlarda ة yo‘q, masalan أُمّ (ona), بِنْت (qiz bola), شَمْس (quyosh) va عَيْن (ko‘z). Narsalarning muzakkar otlari, masalan بَيْت (uy) va كِتَاب (kitob), maxsus oxirgi qo‘shimchaga ega emas. Yangi otni uchratganda, avval uning oxiriga qarang.
Oxiri
Jins
Misollar
ة
muannas
مَدْرَسَة، سَيَّارَة
oxiri yo‘q
muzakkar
بَيْت، كِتَاب
oxiri yo‘q (bir nechta so‘z)
muannas
أُمّ، شَمْس، عَيْن
Namunalar
Maktab, mashina va daraxt. Uchalasi ham ة bilan tugaydi va qisqa a bilan o‘qiladi.
مَma+دِيdī+نَةna
So‘z bosqichma-bosqich: ma + dī + na. ة dan oldingi fatha oxirgi a ni beradi; ة ning o‘zi t deb o‘qilmaydi.
Ba’zi muannas so‘zlarda ة yo‘q. Ularni muzakkar so‘z bilan solishtiring.
Sinfda faoliyat
Jins qidirish. Xonangizga qarab beshta narsani tanlang. Arabcha so‘zini biling yoki shu darsdan toping: مَدْرَسَة، سَيَّارَة، شَجَرَة، طَاوِلَة، نَافِذَة. Har bir so‘zni qog‘ozga yozing, har bir ة ga ikkita nuqta qo‘ying va yoniga “f” (muannas) yozing. Keyin uchta muzakkar so‘zni “m” bilan yozing: بَيْت، كِتَاب، قَلَم.
Mashq
1
Tinglash tugmasini bosing. So‘z muzakkarmi yoki muannasmi?
Muannas, chunki u a bilan tugaydi. So‘z مَكْتَبَة (maktaba), “kutubxona”.
2
Otning oxiridagi ة ni qanday o‘qiysiz?
Qisqa a kabi: ghurfa.
3
Qaysi ot muannas: بَيْت yoki شَجَرَة?
شَجَرَة (shajara), daraxt: u ة bilan tugaydi. بَيْت (bayt) muzakkar.
4
Rasmda mashina ko‘rsatilgan. Bu qaysi so‘z: سَيَّارَة yoki مَدْرَسَة?
سَيَّارَة (sayyāra). مَدْرَسَة (madrasa) maktab.
5
Uy va maktab rasmlariga qarang. Qaysi so‘z muannas: بَيْت yoki مَدْرَسَة?
مَدْرَسَة (madrasa), maktab: u ة bilan tugaydi. بَيْت (bayt), uy, muzakkar.
