☰ Mundarija · O‘qish savodxonligi

To‘rt fasl, ularning almashishi va qish zavqi

Darslar 38–40 · 3 ta dars · U.B. Aydarova. O‘qish savodxonligi 2-sinf, 1–4-qismlar. Novda Edutainment, 2023
39

Fasllar nega almashadi?

Darslik: 2-qism, 54–57-betlar
MaqsadFasllar nega almashishini oddiy so‘zlar bilan tushuntirish; kun va yil nimadan ekanini bilish.
Yangi so‘zlar
Yer · the Eartho‘q · axisekvator · equatorqiya · slanting
Tushuntirish

Yer o‘z o‘qi atrofida aylanadi, shuning uchun kecha va kunduz almashadi. Yer Quyosh atrofida bir marta aylanib chiqishi uchun bir yil kerak. Yer biroz egilgan holda aylanadi, shu sababli Quyosh nurlari uning yuzasiga turlicha tushadi: nur to‘g‘ri tushsa — issiq, qiya tushsa — sovuq bo‘ladi. Shuning uchun fasllar almashadi.

Namunalar
«Yer va Quyosh». Yer Quyosh atrofida aylanadi. Bir marta aylanib chiqishi uchun unga bir yil kerak. Yer o‘z o‘qi atrofida ham aylanadi, shuning uchun kecha va kunduz almashadi. Yer biroz egik turgani sabab Quyosh nurlari uning yuzasiga turlicha tushadi. Nur to‘g‘ri tushsa — yoz, qiya tushsa — qish bo‘ladi.
Qiziq: Ekvator yaqinida har doim issiq, qutblarda esa yozda ham muz erimaydi.
Sinfda faoliyat

Tajriba: qorong‘i xonada chiroq (Quyosh) atrofida kichik shar (Yer)ni aylantirib, tushayotgan nurni kuzatish.

Mashq
1
Yer Quyosh atrofini necha vaqtda bir marta aylanadi?
2
Kecha va kunduz nega almashadi?
3
Nur to‘g‘ri tushsa nima bo‘ladi?
4
Nur qiya tushsa-chi?
5
Qaysi joylarda doim issiq bo‘ladi?