☰ Bo‘limlar · Rus tili A1

Otlarning jinsi, bu va u

Bo‘lim 8 · Qism B · Rus tili A1 (boshlang‘ich)
4

Ko‘plikdagi otlar

Rus tili A1 · Bo‘lim 8
MaqsadKundalik otlarning ko‘plik shaklini yasang.
Yangi so‘zlar
кни́ги (knígi) · kitoblarру́чки (rúchki) · ruchkalarмаши́ны (mashíny) · mashinalarдома́ (domá) · uylarо́кна (ókna) · derazalarя́блоки (yábloki) · olmalarстолы́ (stolý) · stollarключи́ (klyuchí) · kalitlar
Tushuntirish

Erkak jinsidagi otlarga -ы qo‘shiladi: стол → столы́. Ayol jinsidagi otlarda -а -ы ga, -я esa -и ga almashadi: маши́на → маши́ны. O‘rta jinsdagi otlarda -о -а ga almashadi: окно́ → о́кна. г, к, х, ж, ш, ч, щ harflaridan keyin ы yozmaymiz, и yozamiz: кни́га → кни́ги, ру́чка → ру́чки, ключ → ключи́. Ba’zi so‘zlar istisno: я́блоко → я́блоки. Ko‘plikda urg‘u ko‘pincha ko‘chadi: дом → дома́, окно́ → о́кна. Shuning uchun har bir ko‘plik shaklini so‘zi bilan birga yodlang va u bilan э́ти ni ishlating. O‘zbek tilidagi -lar qo‘shimchasi o‘rniga rus tilida oxirgi harf o‘zgaradi.

BirlikKo‘plikQoida
столстолы́-ы qo‘shiladi
маши́намаши́ны-а → -ы
кни́гакни́гиг → и
окно́о́кна-о → -а
ключключи́-и qo‘shiladi
Namunalar
кни́гkitob+иplural
Kitob kitoblarga aylanadi: г dan keyin oxiri -а dan -и ga o‘zgaradi.
Ko‘plikdagi otlar. Tinglang: kitoblar, ruchkalar, mashinalar.
Э́то я́блоки: uchta olma.
Sinfda faoliyat

Ko‘plik ro‘yxatini tuzing. Biladigan o‘nta birlikdagi otni yozing va har birining yoniga ko‘plik shaklini urg‘u belgisi bilan yozing. Urg‘u ko‘chadigan ko‘pliklarni aylana bilan belgilang (дом → дома́, окно́ → о́кна). Ro‘yxatni ovoz chiqarib o‘qing va har bir ko‘plik oldida э́ти deng.

Mashq
1
“Tinglash” tugmasini bosing. Bu bittami yoki ko‘pmi?

…

2
ча́шка ning ko‘plik shaklini yozing.
3
Rasmda ikkita kitob ko‘rsatilgan. Ayting: “Bular kitoblar.”
4
Nega кни́ги deb yozamiz, кни́гы emas?
5
So‘zni ovoz chiqarib o‘qing. Bu bittami yoki ko‘pmi?