Ikki yoki undan ko‘p unlisi bor har bir rus so‘zida bitta urg‘uli unli bor. U boshqalarga qaraganda balandroq, cho‘ziqroq va aniqroq aytiladi. Urg‘u istalgan bo‘g‘inga tushishi mumkin va uni imlodan topib bo‘lmaydi, shuning uchun har bir so‘z bilan birga yodlang. Bu kursda urg‘u o‘tkir belgi bilan ko‘rsatiladi, lekin rus kitoblarida u bosilmaydi. Noto‘g‘ri urg‘u so‘zni tushunishni qiyinlashtiradi, hatto so‘zni o‘zgartirib yuborishi mumkin: за́мок — “qal’a”, замо́к esa “qulf”. ё harfi doim urg‘uli, bitta unlisi bor so‘zlarga belgi kerak emas.
Birinchi bo‘g‘in
Ikkinchi bo‘g‘in
Uchinchi bo‘g‘in
ма́ма
вода́
молоко́
го́род
окно́
хорошо́
ра́дио
спаси́бо
самолёт
Namunalar
Harflar bir xil, urg‘u boshqa, so‘z boshqa. Har bir kartani bosing va farqni tinglang.
моmo·лоlo·ко́kó
Uzun so‘zni zarblar bilan ayting va kuchli zarbni balandroq qiling. молоко́ da kuchli zarb oxirgisi.
Urg‘usi turlicha uchta so‘z. “Tinglash” tugmasini bosing va ritmni barmog‘ingiz bilan chertib boring.
Sinfda faoliyat
Urg‘u nog‘orasi. Biladigan o‘nta rus so‘zini tanlang. Har birini ayting va har bir bo‘g‘inda stolga chertib boring, urg‘uli bo‘g‘inda kuchliroq. So‘zni yana ayting va qog‘ozga urg‘u belgisini qo‘ying. Ishonchingiz komil bo‘lmasa, belgilarni shu kursdan tekshiring.
Mashq
1
“Tinglash” tugmasini bosing. Urg‘u birinchi bo‘g‘indami yoki oxirgisidami?
Oxirgisida: сте-на́ (stená), “devor”.
2
молоко́ so‘zida qaysi bo‘g‘in urg‘uli?
Uchinchisi: мо-ло-ко́.
3
Ruscha “suv” va “sut” ni ayting. Urg‘uni belgilang.
вода́ va молоко́.
4
Qaysi so‘zda urg‘u birinchi bo‘g‘inda: го́род yoki окно́?
го́род
5
Ikki rasmga qarang. Qaysi so‘z “qal’a” degani: за́мок yoki замо́к?
за́мок: urg‘u birinchi bo‘g‘inda. замо́к — “qulf”.
