4
Jarangli va jarangsiz undoshlar
Rus tili A1 · Bo‘lim 3
MaqsadJarangli va jarangsiz juftliklarni eshiting va nega хлеб “khlep” deb aytilishini bilib oling.
Yangi so‘zlar
хлеб (khleb) · nonдруг (drug) · do‘stгод (god) · yilсад (sad) · bog‘глаз (glaz) · ko‘z
Tushuntirish
Ko‘p undoshlar jarangli va jarangsiz juftliklarda keladi. Jarangli undosh aytilganda bo‘g‘zingiz titraydi: bo‘g‘zingizga qo‘ying va avval “zzz”, keyin “sss” deng. Juftliklar: б–п, в–ф, г–к, д–т, ж–ш, з–с. So‘z oxirida jarangli undosh o‘zining jarangsiz jufti kabi aytiladi. Shunday qilib хлеб “khlep”, друг “druk”, год esa “got” deb aytiladi. Imlo o‘zgarmaydi: jarangli harfni yozasiz, lekin jarangsiz tovushni aytasiz. Xuddi shu narsa boshqa jarangsiz undosh oldida ham sodir bo‘ladi.
| Jarangli | Jarangsiz |
|---|---|
| б | п |
| в | ф |
| г | к |
| д | т |
| ж | ш |
| з | с |
Namunalar
| Yoziladi | Aytiladi | Ma’nosi |
|---|---|---|
| хлеб | khlep | non |
| друг | druk | do‘st |
| год | got | yil |
| сад | sat | bog‘ |
| глаз | glas | ko‘z |
“Tinglash” tugmasini bosing va o‘qiganingiz bilan solishtiring.
Yana ikkita so‘z. Oxirgi harf jarangli, lekin tovush jarangsiz.
Sinfda faoliyat
Bo‘g‘izni tekshirish. Ikki barmog‘ingizni bo‘g‘zingizga qo‘ying. Avval б, keyin п, д keyin т, з keyin с deng. Har bir juftlikning birinchisida titrashni his qiling. Keyin shu darsdagi beshta so‘zni ayting va tinglang: oxirgi tovush jaranglimi yoki jarangsizmi?
Mashq
1
“Tinglash” tugmasini bosing. So‘z oxirida ж bilan yoziladi. Qaysi tovushni eshitasiz: ж yoki ш?
ш: нож (nozh) “nosh” deb aytiladi, “pichoq”.
2
So‘z oxirida д ga nima bo‘ladi?
U т kabi aytiladi: год “got” deb aytiladi.
3
Qaysi harf б ning jarangsiz jufti?
п
4
друг, “do‘st”, so‘zi qanday aytiladi?
“druk”: oxiridagi г к kabi aytiladi.
5
Shu rasm uchun ruscha so‘zni yozing. U qanday aytiladi?
хлеб (khleb) “khlep” deb aytiladi.