23
Hurmat va xushmuomalalik (2)
Darslik: 69–71-betlar
MaqsadO‘zaro hurmat bilan muomala qilish, rad etishni ham odob bilan aytish.
Yangi so‘zlar
xushmuomala · polite, friendlyqo‘pol · rudeo‘zaro hurmat · mutual respectjanjal · quarrel
Tushuntirish
Birov bizga qo‘pol gapirsa, bu hurmatsizlik, janjalga sabab bo‘ladi. Hurmat bilan gapirsa, hammamiz xursand bo‘lamiz. O‘zaro hurmat bo‘lsa, har qanday ishni birga qilish oson. Agar iltimos bizga to‘g‘ri kelmasa, yumshoq qilib: «Kechirasiz, hozir qila olmayman» deymiz. Shunda odam xafa bo‘lmaydi. Birovni o‘yinga qo‘shmaslikda ham qo‘pol so‘z ishlatmaymiz.
Namunalar
«Qo‘pol va odobli». Madina o‘rtog‘iga: «Sen o‘ynashni bilmaysan!» dedi. O‘rtog‘i xafa bo‘lib ketdi. Keyin Madina o‘ylab ko‘rdi va: «Kechir, men noto‘g‘ri aytdim. Keling, navbat bilan o‘ynaymiz», dedi. Ikkalasi yana kulib o‘ynay boshladi.
Sinfda faoliyat
«Gapni almashtiramiz»: o‘qituvchi qo‘pol gap aytadi («Ket!»); bolalar uni odobli shaklga o‘zgartiradi («Iltimos, hozir band edim»).
Mashq
1
Qo‘pol gap nimaga olib kelishi mumkin?
Xafagarchilik va janjalga
2
Iltimosga «yo‘q» demoqchi bo‘lsangiz, qanday aytasiz?
Kechirasiz, hozir qila olmayman
3
«Yaxshi so‘z — jon ozig‘i» maqoli nimani o‘rgatadi?
Yaxshi so‘z quvontiradi, yomon so‘z xafa qiladi