2
Axborot turlari
Darslik: 8–9-betlar
MaqsadAxborot turlarini (ko‘rish, eshitish, hid, ta’m, ushlab his qilish) farqlash va ularni so‘zlar bilan tavsiflash.
Yangi so‘zlar
tovush · soundhid · smellta’m · tasteshirin · sweet
Tushuntirish
Axborot turi uni qaysi sezgi a’zosi qabul qilishiga bog‘liq. Ko‘z — rang va shakl, quloq — tovush, burun — hid, til — ta’m, teri — issiq, sovuq, silliq, g‘adir-budir. Har bir turni so‘z bilan tavsiflash mumkin: shirin, shovqinli, mayin, yorqin.
| Sezgi a’zosi | Axborot | So‘zlar |
|---|---|---|
| ko‘z | rang, shakl | yorqin |
| quloq | tovush | shovqinli |
| burun | hid | xushbo‘y |
| til | ta’m | shirin |
| teri | issiq, sovuq, silliq | yumshoq |
Qaysi guruhga kiradi?
👂 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol
Yomg‘irdan keyin yer hidi keladi, havo esa salqin bo‘ladi.
Bugun sinab ko‘ring
Bir narsani ushlab, uni so‘zlar bilan ta’riflang.
Namunalar
Asal shirin, limon nordon, tuz sho‘r — bular ta’mga oid axborotdir.
Mushuk junni silab ko‘rdik: u mayin. Bu ushlab his qilishga oid axborot.
Sinfda faoliyat
«Qaysi sezgi a’zosi?»: o‘qituvchi narsani aytadi (gul, musiqa, muzqaymoq, issiq choy, yorqin quyosh), bolalar qaysi sezgi a’zosi kerakligini ko‘rsatadi: ko‘zni, quloqni, burunni, tilni yoki qo‘lni ushlaydi.
Mashq
1
Gulning hidini qaysi sezgi a’zosi qabul qiladi?
burun
2
«Baland», «past», «shovqinli» so‘zlari qaysi axborot turini tavsiflaydi?
tovushga oid
3
Muz qanday: issiqmi yoki sovuqmi? Bu qaysi axborot turi?
sovuq; ushlab his qilishga oid