15
Axborotni himoya qilish
Darslik: 39–41-betlar
MaqsadShaxsiy axborot nima ekanini va uni Internetda himoya qilish qoidalarini bilish.
Yangi so‘zlar
shaxsiy axborot · personal informationparol · passwordmaxfiy · secret, privatenotanish · unknown, stranger
Tushuntirish
Shaxsiy axborot — sizning ismingiz, familiyangiz, manzilingiz, telefon raqamingiz, maktabingiz va parollaringiz. Bularni notanish odamlarga aytmaymiz. Notanish saytga kirmaymiz, noma’lum havolani ochmaymiz va noma’lum xabarlarga javob bermaymiz. Internetda tanishgan odam bilan ota-onaning ruxsatisiz uchrashmaymiz. Do‘stning suratini uning roziligisiz joylamaymiz.
!Diqqat!
Ism, manzil, telefon raqami va parolni begonalarga aytmang.
Qaysi guruhga kiradi?
🔒 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol
Qulf kalitsiz ochilmaydi. Parol ham qulf kabi himoya qiladi.
Bugun sinab ko‘ring
Havoda qulf chizib, qulf nimani saqlashini ayting.
Namunalar
Notanish odam o‘yinda: «Qayerda yashaysan? Qaysi maktabda o‘qiysan?» — deb so‘radi. To‘g‘ri javob: aytmaymiz va kattalarga xabar beramiz.
✓Maslahat
Yaxshi parol uzun bo‘ladi: harflar, raqamlar va belgilardan iborat.
Sinfda faoliyat
«Svetofor qoidalari»: o‘qituvchi vaziyatlarni aytadi. Yashil karta — xavfsiz (o‘z ismingni sinfdoshga aytish), qizil karta — xavfli (parolingni begonaga aytish). Bolalar kartani ko‘taradi va sababini tushuntiradi.
Mashq
1
Qaysi biri eng xavfsiz parol: Ali2016, 12345 yoki Qk7!rT93m?
Qk7!rT93m
2
Noma’lum havola kelsa nima qilamiz?
ochmaymiz, kattalarga ko‘rsatamiz
3
Shaxsiy axborotga uchta misol keltiring.
ism, manzil, telefon raqami, parol, maktab