19
Aytilishi va yozilishi farq qiluvchi undoshlar
Darslik: 1-qism, 52–55-betlar
MaqsadSo‘z oxirida boshqacha eshitiladigan undoshlarni to‘g‘ri yozish va tekshirish.
Yangi so‘zlar
kitob · booktuz · saltqand · sugar lumptekshirish · checking
Tushuntirish
Ba’zi undoshlar so‘z oxirida boshqacha eshitiladi: kitob — «kitop», tuz — «tus», qand — «qant» kabi eshitiladi. Bunday juftlar: b — p, d — t, g — k, z — s, v — f. To‘g‘ri yozish uchun so‘zga unli qo‘shib tekshiramiz: kitob — kitobi, tuz — tuzi. Unli qo‘shilganda tovush aniq eshitiladi.
So‘z oxirida aralashadigan juftlar
| Eshitiladi | Yoziladi |
|---|---|
| p | b |
| t | d |
| k | g |
| s | z |
| f | v |
✅ Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol
Yozgan narsamizni qayta o‘qib tekshirsak, xatoni topamiz. Tekshirish har doim yordam beradi.
Bugun sinab ko‘ring
Bir so‘zni qayta o‘qib tekshiring.
Namunalar
| So‘z | + unli | Yoziladi |
|---|---|---|
| maktab | maktabi | b |
| tarvuz | tarvuzi | z |
| zavod | zavodi | d |
qand → qandi (d yoziladi); ot → oti (t yoziladi)
Sinfda faoliyat
«Sehrli unli»: o‘qituvchi so‘z aytadi (yuz, kitob, barg), bolalar oxiriga «-i» qo‘shib aytadi va oxirgi harfni doskaga yozadi.
Mashq
1
b yoki p? kito...
kitob, chunki kitobi
2
z yoki s? yu... (yuz — chehra)
yuz, chunki yuzi
3
d yoki t? qan...
qand, chunki qandi
4
«Barg» so‘zini qanday tekshiramiz?
Unli qo‘shamiz: bargi — g eshitiladi.