13
Undosh tovush va harflar
Darslik: 1-qism, 38–39-betlar
MaqsadUndosh tovushlar qanday hosil bo‘lishini bilish va so‘zda topish.
Yangi so‘zlar
undosh tovush · consonantto‘siq · blockageovoz va shovqin · voice and noise
Tushuntirish
Undosh tovushlarni aytganda havo til, lab yoki tishlar bilan to‘siqqa uchraydi. Undoshlar ovoz va shovqindan iborat. O‘zbek tilida 24 ta undosh tovush bor, ular 23 ta harf bilan yoziladi.
maktab: 6 harf = 2 + 4
To‘q sariq — unli, ko‘k — undosh. Sh, ch, ng bitta undosh tovush (harf juftligi)
👄 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol
Gapirganda til va lablarimiz harakat qiladi. Har tovushda ular boshqacha turadi.
Bugun sinab ko‘ring
So‘z aytib, tilingiz qayerga tegishini sezing.
Namunalar
Harflarni bosing: unli yoki undosh?
Unlilar: 2 · Undoshlar: 4
Lablar yopilib ochiladi: b, p, m.
Sinfda faoliyat
Bolalar kaftini og‘zi oldiga qo‘yib, unli va undosh aytadi: qaysida havo to‘siladi?
Mashq
1
«Daftar» so‘zidagi undoshlar?
d, f, t, r
2
O‘zbek tilida nechta undosh tovush bor?
24
3
Undosh bilan boshlanuvchi so‘zni toping: olma, nok, uzum
nok