Yaxshi do‘stlar ulashadi, tinglaydi va yoqimli so‘zlar aytadi. Keling, yaxshi do‘st bo‘lishni va kimdir yomon muomala qilganda nima qilishni o‘rganamiz.
Dars 1: Ulashish va navbat kutish · Dars 2: Kechirim so‘rash va yaxshi do‘st bo‘lish · Dars 3: Kimdir yomon muomala qilganda
Ulashish — quvnoq. Ulashsang, do‘sting xursand bo‘ladi. Sen ham xursand bo‘lasan.
Ba’zan bitta to‘p bor, bolalar esa ko‘p. Unda navbat bilan o‘ynaymiz. Bir bola o‘ynaydi. Boshqalar kutadi. Keyin keyingi bola o‘ynaydi. Bu adolatli.
Kutish qiyin bo‘lishi mumkin. Sanashing, o‘yinni tomosha qilishing yoki do‘sting bilan gaplashishing mumkin. Agar o‘yinchoq kerak bo‘lsa, “Menga navbat bera olasizmi?” deb ayt. Uni tortib olma.
Agar o‘zing uchun qadrli narsani ulashgingiz kelmasa, buni yaxshi tarzda aytishing mumkin. Keyin ulashish uchun boshqa o‘yinchoqni tanlashing mumkin.
Madinada bitta sakrash arqoni bor. Uning do‘stlari ham sakramoqchi. Ular har biri o‘n martadan sakrashni sanaydi. Hamma navbat oladi.
Timur qizil qalamni xohlayapti. Anvar uni ishlatyapti. Timur: “Tugatganingizdan keyin menga bera olasizmi?” deydi. U kutadi. Tez orada qalamni oladi.
Lolada bir nechta pechenye bor. U birini Saraga beradi, Sarada pechenye yo‘q edi. Sara jilmayib: “Rahmat!” deydi.
Yaxshi do‘st mehribon bo‘ladi. Yaxshi do‘st tinglaydi. Yaxshi do‘st “iltimos” va “rahmat” deydi.
Ba’zan xato qilamiz. Do‘stimizga urilib ketishimiz yoki xafa qiladigan so‘z aytishimiz mumkin. Unda kechirim so‘rashimiz mumkin. Do‘stingning ko‘ziga qara. “Kechiring” de. Keyin so‘ra: “Yordam bera olamanmi?”
Do‘sting sendan kechirim so‘rasa, tingla. “Rahmat. Hechqisi yo‘q” deb aytishing mumkin.
Hurmat — hammaga mehribon bo‘lishimiz demak. Do‘stlar bir-biridan farq qilishi mumkin. Ular turli o‘yinlarni yoqtirishi mumkin. Ular turli tillarda gaplashishi mumkin. Biz hammamiz birga o‘ynashimiz mumkin.
Karim yugurib ketayotib Aishaga urilib ketdi. Uning kitobi tushib ketdi. Karim: “Kechir. Yordam beray”, deydi. U kitobni yerdan oladi.
Dilnoza yolg‘iz o‘tirgan yangi qizni ko‘radi. U: “Biz bilan o‘ynaysanmi?” deb so‘raydi. Yangi qiz jilmayadi.
Omar nogironlar aravachasida yuradi. Uning do‘stlari hamma o‘ynay oladigan o‘yinni tanlaydi. Hamma birga kuladi.
Ba’zan bola yomon muomala qiladi. Bola seni turtishi, yomon laqab qo‘yishi yoki o‘yiningga qo‘shmasligi mumkin. Bu seni xafa yoki jahldor qilishi mumkin. Bu sening aybing emas.
Avval kuchli, xotirjam ovozda ayt: “To‘xta. Menga bu yoqmaydi.” Keyin boshqa bolalar yoki o‘qituvchi yaqinidagi xavfsiz joyga ket.
Keyin ishonchli katta odamga ayt. Aytish — to‘g‘ri ish. Aytish seni va boshqalarni xavfdan saqlaydi. Agar birinchi katta odam band bo‘lsa, boshqa katta odamga ayt.
Agar boshqa birovga yomon munosabatda bo‘layotganini ko‘rsang, unga mehribon bo‘lishing mumkin. “Kel, biz bilan o‘yna” de. Katta odamga ham ayt.
Bir o‘g‘il bola: “Men seni o‘ynatmayman”, deydi. Maria: “To‘xta. Bu mehribonlik emas”, deydi. U o‘qituvchisining oldiga borib, unga aytadi.
Alini har kuni yomon laqab bilan chaqirishadi. U xafa bo‘ladi. U otasiga aytadi. Dadasi: “Menga aytganing uchun rahmat. Bu sening aybing emas”, deydi.
Sara o‘yin maydonchasida bir bolaning yolg‘iz yig‘layotganini ko‘radi. U bolaning yoniga o‘tirib: “O‘ynaysanmi?” deydi. Keyin o‘qituvchiga aytadi.
“Siz nima qilgan bo‘lardingiz?” degan 8 ta qisqa savol. Har bir javobga izoh berilgan; tizimga kirgan bo‘lsangiz, natijangiz Darslab kabinetingizda saqlanadi.
Darslab hayotiy ko‘nikmalar bo‘limi — kundalik hayot uchun umumiy ta’limiy tavsiyalar. Bu tibbiy, huquqiy yoki psixologik maslahat emas. O‘zingizga yoki biror kishiga yordam kerak bo‘lsa, ishonchli kattalar, maktab psixologi yoki shifokor bilan gaplashing; favqulodda holatda mahalliy favqulodda raqamga qo‘ng‘iroq qiling.