Hammada his-tuyg‘ular bor. Xursand, xafa, jahldor, qo‘rqqan. His-tuyg‘ular — yaxshi. Keling, ularning nomlarini va ular bilan nima qilishni o‘rganamiz.
Dars 1: His-tuyg‘ularimning nomi · Dars 2: Tanamdagi his-tuyg‘ular va tinchlanish yo‘li · Dars 3: Yordam so‘rash mumkin
Sen har kuni his-tuyg‘ularni sezasan. Xursandlik — his-tuyg‘u. Xafalik — his-tuyg‘u. Jahl va qo‘rquv ham his-tuyg‘ular.
Barcha his-tuyg‘ular — yaxshi. Hech bir his-tuyg‘u yomon emas. Ba’zilari yoqimli, ba’zilari esa qiyin bo‘ladi.
His-tuyg‘uga nom berish yordam beradi. Sen “Men xafaman” deb aytishing mumkin. Yoki “Men jahlim chiqdi” deb aytishing mumkin. Nomini bilsang, his-tuyg‘u bilan kurashish osonroq bo‘ladi.
Bir kunning o‘zida turli his-tuyg‘ularni sezishing mumkin. Tushlikda xursand, uyda esa xafa bo‘lishing mumkin. Bu oddiy hol.
Madina yangi qalamdon oldi. U jilmayadi va sakraydi. U: “Men xursandman!” deydi. U o‘z his-tuyg‘usiga nom berdi.
Timurning kubiklardan qurgan minorasi qulab tushdi. U qovog‘ini solib: “Jahlim chiqdi”, deydi. Buni aytish unga yordam beradi. Keyin u minorani yana quradi.
Lola kechasi baland ovozni eshitdi. U qo‘rqdi. U: “Men qo‘rqdim”, deydi va onasining oldiga boradi. His-tuyg‘uga nom berish unga yordam so‘rashga ko‘maklashadi.
His-tuyg‘ular tanangda ko‘rinadi. Qo‘rqsang, yuraging tez uradi. Jahling chiqsa, yuzing issiq bo‘ladi. Xafa bo‘lsang, qorning og‘irlashadi.
Bular — belgilar. Ular senga: “Menda kuchli tuyg‘u bor”, deb aytadi.
Endi sen tinchlanishing mumkin. Mana bir necha yo‘l.
Qilayotgan ishingni to‘xtat. Sekin nafas ol va uchgacha sana. Sekin nafas chiqar va uchgacha sana. Buni uch marta qil.
Yana bir oz suv ichishing, jim o‘tirishing yoki yumshoq o‘yinchoqni qo‘lingga olishing mumkin. Shunda o‘zingni xotirjamroq sezasan.
Anvar o‘yinda qizishib, jahli chiqdi. U to‘xtab turdi. U uchgacha sanab nafas oldi va uchgacha sanab nafas chiqardi. Keyin o‘zini xotirjamroq sezdi va yana o‘ynadi.
Sara ovoz chiqarib o‘qishdan oldin hayajonlanyapti. Qorni siqilib turibdi. U sekin uch marta nafas oladi. Tanasi bir oz bo‘shashadi.
Omar yiqilgandan keyin xafa bo‘ldi. U jim o‘tirib, bir oz suv ichadi. Keyin nima bo‘lganini o‘qituvchisiga aytadi.
Ba’zan tuyg‘u yolg‘iz o‘zing uchun juda katta bo‘ladi. Unda yordam so‘rashing mumkin. Yordam so‘rash — jasorat va aqllilik.
Ishonchli katta odam — o‘zingni u bilan xavfsiz sezadigan kattadir. U ota-ona, buvi yoki buva, o‘qituvchi yoki maktab maslahatchisi bo‘lishi mumkin. Ulardan ikki-uch kishini o‘ylab ko‘r.
Sen: “Men xafaman. Meni tinglay olasizmi?” deb aytishing mumkin. Yoki: “Men qo‘rqyapman. Menga yordam bera olasizmi?” deb aytishing mumkin. Ular seni tinglaydi va yordam beradi.
Agar birinchi katta odam band bo‘lsa, boshqasidan so‘ra. Kimdir seni tinglamaguncha so‘rayver.
Aisha ko‘p kundan beri xafa. U buvisiga: “Men xafaman. Meni tinglay olasizmi?” deydi. Buvisi uni quchoqlab, tinglaydi.
Karim testdan qo‘rqyapti. U o‘qituvchisiga aytadi. O‘qituvchi: “Menga aytganing uchun rahmat”, deydi va unga yordam beradi.
Dilnoza band katta odamga xafa ekanini aytadi. Katta odam eshitmaydi. U o‘qituvchisining oldiga borib, yana urinib ko‘radi. O‘qituvchi uni tinglaydi.
“Siz nima qilgan bo‘lardingiz?” degan 8 ta qisqa savol. Har bir javobga izoh berilgan; tizimga kirgan bo‘lsangiz, natijangiz Darslab kabinetingizda saqlanadi.
Darslab hayotiy ko‘nikmalar bo‘limi — kundalik hayot uchun umumiy ta’limiy tavsiyalar. Bu tibbiy, huquqiy yoki psixologik maslahat emas. O‘zingizga yoki biror kishiga yordam kerak bo‘lsa, ishonchli kattalar, maktab psixologi yoki shifokor bilan gaplashing; favqulodda holatda mahalliy favqulodda raqamga qo‘ng‘iroq qiling.